Wat verandert de Zelfstandigenwet aan het inhuren van IT-freelancers? Het korte antwoord: voorlopig nog niets. Het lange antwoord is interessanter. De spelregels schuiven de komende jaren wel degelijk op.
In dit artikel lees je waarom de VBAR is gesneuveld, wat er met het rechtsvermoeden van 38 euro gebeurt, en hoe de Zelfstandigenwet eruit gaat zien. Belangrijker nog: je leest wat je tot die tijd moet blijven doen.
Dit blog is voor opdrachtgevers: IT-managers, CTO's en hiring managers die freelancers inhuren. Werk je zelf als IT-zzp'er? Lees dan de versie vanuit jouw kant.
Eén ding vooraf. Dit is de stand van zaken op 30 september 2026. Het wetsvoorstel moet nog door de consultatie, de Raad van State en beide Kamers. Details kunnen dus nog veranderen.
Wat is de Zelfstandigenwet?
De Zelfstandigenwet is een nieuwe wet die vooraf duidelijk moet maken wanneer iemand als zelfstandige mag werken. Het kabinet wil dat opdrachtgevers en zzp'ers straks zekerheid hebben voordat ze samenwerken. Nu blijkt pas achteraf, bij een controle, of een samenwerking standhoudt. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028.
Die onzekerheid achteraf is precies het probleem van nu. Veel opdrachtgevers huren daardoor minder zzp'ers in, of sluiten ze helemaal uit. De Zelfstandigenwet moet dat oplossen met duidelijke spelregels vooraf.
Het idee komt oorspronkelijk van VVD, D66, CDA en SGP. Zij dienden in 2025 een initiatiefvoorstel in. Het huidige kabinet heeft dat voorstel overgenomen en werkt het nu zelf uit.
Waarom is de VBAR geschrapt?
Het kabinet schrapte op 6 maart 2026 het verduidelijkingsdeel van de Wet VBAR, omdat het te veel onrust veroorzaakte. Die wet zou preciezer omschrijven wanneer iemand werknemer of zelfstandige is. In de praktijk leverde het vooral nieuwe onduidelijkheid op, en er was onvoldoende politiek draagvlak.
Het schrappen maakte de weg vrij voor de Zelfstandigenwet. Het verschil zit in het vertrekpunt. De VBAR zocht naar signalen van werknemerschap. De Zelfstandigenwet stelt het ondernemerschap centraal: wanneer is iemand aantoonbaar zelfstandig?
Voor jou betekent dit niet dat de regels versoepelen. Het oude toetsingskader blijft gewoon gelden tot de nieuwe wet er is.
Wat betekent het rechtsvermoeden van 38 euro voor jou?
Voor IT-inhuur weinig, omdat IT-tarieven ruim boven de grens liggen. Het rechtsvermoeden is wel definitief aangenomen en gaat op 31 december 2026 in. Werkt een zzp'er onder ongeveer 38 euro per uur, dan kan hij stellen dat hij eigenlijk werknemer is. Jij moet dan het tegendeel bewijzen.
Dat deel van de VBAR bleef dus wel overeind. De Tweede Kamer stemde in april 2026 in, de Eerste Kamer in juni. Het grensbedrag wordt geïndexeerd; het exacte bedrag bij de start wordt nog vastgesteld.
Twee nuances zijn belangrijk. Het is een civiel instrument: de zzp'er beroept zich erop bij de rechter. De Belastingdienst kan er zelf geen beroep op doen. En een hoger tarief is geen vrijbrief. Ook boven de 38 euro kan een samenwerking schijnzelfstandigheid zijn. Wil je weten waarom de hoogte van het tarief meeweegt? Lees ons blog over een laag uurtarief als Wet DBA-risico.
Hoe gaat de Zelfstandigenwet werken?
Met twee toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar de persoon: gedraagt hij zich als ondernemer? De werkrelatietoets kijkt naar de opdracht: is er vrijheid en onafhankelijkheid, of juist gezag? Welke criteria er precies in komen, maakt het kabinet pas bekend bij de internetconsultatie.
In het oorspronkelijke initiatiefvoorstel stonden onder meer ondernemersrisico, zelf opdrachten zoeken en zelf prijzen bepalen. Ook een voorziening voor arbeidsongeschiktheid en pensioen kwam erin voor. Behandel die punten nog niet als vaststaande eisen. De definitieve tekst kan anders uitvallen.
Wat is er uit het voorstel gehaald?
Twee onderdelen uit het initiatiefvoorstel komen niet in de wet. De onafhankelijke commissie die vooraf een bindend oordeel over een werkrelatie zou geven, vervalt. Ook de mogelijkheid om per sector een rechtsvermoeden van werknemerschap in te voeren, is geschrapt. Je kunt je samenwerking straks dus niet vooraf laten goedkeuren door een commissie.
Wat komt ervoor in de plaats?
Een wetsbepaling die vastlegt wanneer er in ieder geval géén sprake is van gezag. Voldoe je aan de spelregels, dan weet je zeker dat de samenwerking zelfstandig is. Dat is een soort veilige haven. Aan de definitie van werknemer en de bescherming die daarbij hoort, verandert niets.
Wat is de tijdlijn tot 2028?
De planning uit de Kamerbrief van 10 september 2026 ziet er zo uit:
- Eind september 2026: tweede internetconsultatie, uitvoeringstoetsen en toets regeldruk
- Eind 2026: advies van de Raad van State
- 2027: behandeling in de Tweede en Eerste Kamer
- 1 januari 2028: beoogde inwerkingtreding
Wetgevingstrajecten lopen vaak uit. Reken dus niet vast op 2028. Zie het als de vroegst realistische datum.
Wat moet je tot die tijd blijven doen?
Gewoon compliant inhuren volgens de huidige regels. Tot de Zelfstandigenwet er is, blijft de Wet DBA leidend, met de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 actief. Naheffingen kunnen teruggaan tot die datum. Wachten op de nieuwe wet is dus geen strategie.
In 2026 geldt nog een zachte landing. De Belastingdienst begint meestal met een bedrijfsbezoek en een waarschuwing. Verzuimboetes worden dit jaar niet opgelegd, vergrijpboetes bij opzet of grove schuld wel. Wil je weten hoe de negen gezichtspunten werken? Lees onze complete gids over de Wet DBA.
Het goede nieuws: wie nu goed inhuurt, zit straks waarschijnlijk ook goed. De werkrelatietoets draait om gezag en vrijheid. Dat is precies waar de huidige beoordeling ook om draait.
Een paar dingen die je nu al kunt doen:
- Baken elke opdracht af op een resultaat, niet op doorlopende capaciteit
- Voorkom inbedding: geen vast rooster, geen personeelsactiviteiten, geen teamrol als werknemer
- Leg vast hoe de freelancer zelfstandig werkt, en zorg dat de praktijk dat bevestigt
- Check of je freelancers zich aantoonbaar als ondernemer gedragen
- Kies bij langlopend of ingebed werk voor een constructie die het risico afdekt
Wat betekent dit voor langlopende IT-opdrachten?
Die blijven het grootste aandachtspunt, nu en straks. Een cloud engineer die een jaar lang in je team meedraait, scoort op meerdere punten richting werknemerschap. Dat verandert niet met de Zelfstandigenwet. Ook de werkrelatietoets kijkt naar vrijheid en gezag in de praktijk.
Bij zulke opdrachten is tussenkomst vaak de verstandige route. Bij Maedium zit ik er dan contractueel tussen en neem ik het risico op me. De IT'er blijft zelfstandig ondernemer, zonder gezag of inbedding. Dat is een commerciële afspraak, geen juridische garantie: de Belastingdienst kijkt altijd naar de feitelijke praktijk. Meer weten over het verschil? Lees onze vergelijking van tussenkomst en bemiddeling.
Veelgestelde vragen over de Zelfstandigenwet
Wanneer gaat de Zelfstandigenwet in?
De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. Eerst volgen nog een internetconsultatie, advies van de Raad van State en behandeling in beide Kamers in 2027. Wetgeving loopt vaak vertraging op. Zie 2028 als vroegst realistische datum, niet als vaststaand gegeven.
Geldt de Wet DBA tot die tijd nog gewoon?
Ja. Tot de Zelfstandigenwet in werking treedt, blijft de Wet DBA leidend. De Belastingdienst beoordeelt samenwerkingen met de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest. De handhaving loopt sinds 2025 door, met naheffingen die teruggaan tot 1 januari 2025.
Kan ik mijn samenwerking straks vooraf laten goedkeuren?
Niet via een commissie. Dat onderdeel is uit het voorstel geschrapt. Wel komt er een wetsbepaling die vastlegt wanneer er in ieder geval geen gezag is. Voldoe je daaraan, dan heb je zekerheid. Hoe dat precies uitpakt, blijkt uit de definitieve wettekst.
Raakt het rechtsvermoeden van 38 euro mijn IT-inhuur?
Zelden. IT-freelancers rekenen doorgaans ruim boven die grens. Het rechtsvermoeden gaat op 31 december 2026 in en beschermt vooral laagbetaalde zzp'ers. Let wel op: een hoog tarief is geen garantie. Ook dan kan een samenwerking als dienstverband worden gezien.
Moet ik nu al iets aanpassen aan mijn contracten?
Aan de wet nog niet, want die bestaat nog niet. Aan je praktijk misschien wel. Richt je opdrachten nu al in op resultaat, vrijheid en zelfstandigheid. Dat helpt onder de huidige regels én straks. Bij twijfel over een concrete situatie raadpleeg je een arbeidsrechtjurist.
Conclusie: de wet verandert, het principe niet
De Zelfstandigenwet komt er, maar op zijn vroegst in 2028. De VBAR is van tafel en het rechtsvermoeden van 38 euro gaat eind 2026 in. Voor IT-inhuur raakt dat laatste je zelden. De kern blijft hetzelfde: werkt je freelancer aantoonbaar zelfstandig, zonder gezag en inbedding?
Voor wie is dit het meest urgent? Voor opdrachtgevers met langlopende, ingebedde IT-opdrachten. Zij lopen nu risico en straks ook. Voor wie minder? Voor wie korte, afgebakende projecten uitbesteedt aan freelancers met meerdere opdrachtgevers.
Mijn advies: wacht niet op 2028. Richt je inhuur nu goed in. Dan hoef je straks niets om te gooien.
Wil je weten waar jouw inhuur staat?
Twijfel je of je huidige IT-opdrachten de toets doorstaan, nu en straks? Plan een vrijblijvend gesprek met mij. We lopen je situatie samen door.
Let op: dit artikel is algemene voorlichting, geen juridisch advies. De stand van zaken is die van 30 september 2026. Regelgeving kan wijzigen; raadpleeg rijksoverheid.nl, belastingdienst.nl of internetconsultatie.nl voor actuele informatie. Bij complexe situaties adviseer ik een arbeidsrechtjurist of belastingadviseur.
