Je huurt een IT-freelancer in, maar wanneer is dat volgens de Belastingdienst eigenlijk schijnzelfstandigheid? Er bestaat geen simpele ja-of-nee-regel. In plaats daarvan wegen negen gezichtspunten samen of iemand echt zelfstandig is.
In dit artikel lees je wat die negen gezichtspunten van de Wet DBA precies zijn. Je ziet waar ze vandaan komen, waarom ze voor jou als opdrachtgever belangrijk zijn, en hoe je zorgt dat jouw IT-inhuur de toets doorstaat. Per gezichtspunt verwijs ik je door naar een verdiepend artikel.
Dit is de complete gids. Gebruik hem als startpunt: lees het overzicht hier, en duik per gezichtspunt dieper via de links. Zo bouw je stap voor stap een compleet beeld op van wat de Wet DBA voor jouw inhuur betekent.
Dit blog is voor opdrachtgevers: IT-managers en hiring managers die zzp'ers inhuren en zeker willen weten dat ze compliant werken. Werk je zelf als IT-zzp'er? Dan is er een companion-versie vanuit jouw perspectief. Loop je als IT-zzp'er risico onder de Wet DBA?
Wat zijn de 9 gezichtspunten van de Wet DBA?
De negen gezichtspunten zijn de criteria waarmee wordt beoordeeld of een werkrelatie een arbeidsovereenkomst is of een echte opdracht. Ze komen uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad uit 2023. De kern: geen enkel punt is doorslaggevend. Alle omstandigheden tellen, in onderling verband bezien.
Belangrijk om te weten: er is geen rangorde. Je loopt de punten niet van boven naar beneden af tot je een uitkomst hebt. De Belastingdienst en de rechter kijken naar het totaalplaatje. Eén sterk punt richting zelfstandigheid weegt niet automatisch zwaarder dan drie punten richting werknemerschap. Dat maakt de beoordeling genuanceerd, maar ook stuurbaar.
Waarom lopen juist opdrachtgevers risico onder de Wet DBA?
Omdat jij als opdrachtgever de rekening krijgt als de Belastingdienst je zzp'er als verkapt werknemer ziet. Dan volgt een naheffing loonbelasting en premies, en die wordt aan jou opgelegd, niet aan de freelancer. Sinds 1 januari 2025 wordt er weer volledig gehandhaafd op schijnzelfstandigheid.
Die naheffing kan met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025 worden opgelegd. Naarmate een niet-compliante inhuur langer loopt, wordt het risicobedrag dus groter. Daar komt bij dat de Belastingdienst IT expliciet noemt als sector waar relatief veel schijnzelfstandigheid voorkomt. Dat betekent dat jouw branche extra onder het vergrootglas ligt.
Voor jou betekent dit: ken de negen punten en richt je opdrachten er bewust op in. Niet als bureaucratische oefening, maar omdat het je behoedt voor een dure naheffing achteraf. Wil je het volledige kostenplaatje van inhuur zien? Bekijk wat een IT'er inhuren kost.
Wat betekent de handhaving in 2026 concreet voor je?
De handhaving is een feit, maar kent in 2026 een genuanceerde aanpak. Het kabinet heeft de zogeheten zachte landing verlengd. Bij een vermoeden van schijnzelfstandigheid start de Belastingdienst doorgaans met een bedrijfsbezoek, gevolgd door een waarschuwing. Pas daarna volgt een zwaarder boekenonderzoek.
Concreet betekent dit dat er in 2026 geen verzuimboetes worden opgelegd bij schijnzelfstandigheid. Wél mogelijk zijn vergrijpboetes, maar alleen bij opzet of grove schuld, dus bij wie bewust de regels omzeilt. En de naheffing loonbelasting en premies blijft gewoon mogelijk, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.
De boodschap is dus genuanceerd maar helder: wie te goeder trouw is en zijn inhuur netjes inricht, krijgt ruimte en eerst een waarschuwing. Wie bewust risico's negeert, loopt tegen boetes en naheffingen aan. Het risico is reëel, ook zonder dat elke fout meteen een boete oplevert. Onderschat het niet, maar raak ook niet in paniek.
De 9 gezichtspunten één voor één
Hieronder loop je de negen punten kort langs. Elk punt krijgt een korte uitleg, met een doorverwijzing naar een verdiepend artikel waarin je precies leest wat het voor jouw inhuur betekent en hoe je erop stuurt.
Gezichtspunt 1: de aard en duur van de werkzaamheden
Wat voor werk doet de freelancer, en hoe lang? Langdurig, doorlopend werk wijst richting een dienstverband. Een afgebakende opdracht met een duidelijk resultaat wijst richting zelfstandigheid. Een opdracht die langer dan drie maanden duurt en meer dan twintig uur per week beslaat, kan een signaal richting arbeidsovereenkomst zijn.
Voor IT-inhuur is dit cruciaal, omdat opdrachten vaak uitlopen of structureel worden. De sleutel is sturen op een resultaat in plaats van op doorlopende inspanning. Hoe lang je een IT-freelancer kunt inhuren en hoe je een opdracht veilig afbakent.
Gezichtspunt 2: hoe de werkzaamheden en werktijden worden bepaald
Bepaalt de freelancer zelf hoe en wanneer hij werkt? Veel vrijheid in werkwijze, tijd en locatie wijst op een echte opdracht. Moet hij vaste tijden aanhouden en jouw werkwijze volgen, dan lijkt het meer op een dienstverband. De mate van autonomie is hier bepalend.
In de praktijk is dit een subtiel punt: enige afstemming mag, maar te veel sturing kantelt het beeld. Mag je een IT-freelancer vaste werktijden en een werkwijze opleggen?
Gezichtspunt 3: de inbedding in je organisatie
Is de freelancer onderdeel van je organisatie geworden? Werkt hij volgens een vast rooster, zit hij in teamoverleg, gaat hij naar personeelsuitjes? Hoe meer hij is ingebed, hoe meer het op werknemerschap lijkt. Dit punt is voor IT-inhuur vaak het grootste struikelblok.
Juist omdat IT'ers snel onderdeel van een team worden, verdient dit punt extra aandacht. Wanneer is een IT-freelancer ingebed in je organisatie, en hoe voorkom je dat?
Gezichtspunt 4: de verplichting om het werk persoonlijk te doen
Moet de freelancer het werk per se zelf uitvoeren, of mag hij zich laten vervangen? Een verplichting om het persoonlijk te doen wijst richting een dienstverband. De vrijheid om een ander te sturen, wijst op zelfstandigheid, ook als die vervanging in de praktijk zelden voorkomt.
Voor gespecialiseerde IT-rollen ligt dit genuanceerd, omdat niet iedereen inwisselbaar is. Mag een IT-freelancer zich laten vervangen, en wat betekent dat voor je contract?
Gezichtspunt 5: hoe de overeenkomst tot stand kwam
Wie stelde het contract op, en is erover onderhandeld? Een freelancer die meeonderhandelt over voorwaarden gedraagt zich als ondernemer. Een kant-en-klaar contract zonder ruimte voor inbreng lijkt meer op een arbeidscontract.
Gezichtspunt 6: hoe de beloning wordt bepaald en uitbetaald
Krijgt de freelancer een vaste beloning op vaste momenten, vergelijkbaar met loon? Of factureert hij per opdracht of resultaat, met eigen vrijheid in zijn tarief? Het laatste past bij zelfstandigheid. Deze twee punten hangen samen en beoordeel je vaak in combinatie. Wat zeggen de totstandkoming van je contract en je beloning over je arbeidsrelatie?
Gezichtspunt 7: de hoogte van de beloning
Een laag tarief duidt vaak op een verkapt dienstverband. Een ondernemer rekent doorgaans meer dan een werknemer, omdat hij ondernemersrisico draagt en zelf zijn verzekeringen en pensioen regelt. Voor IT'ers is dit zelden een probleem: hun tarieven liggen ruim boven het risiconiveau.
Toch is het goed te weten waar de grens ligt en waarom tarief meeweegt. Is een laag uurtarief een Wet DBA-risico voor IT-inhuur?
Gezichtspunt 8: of de freelancer commercieel risico loopt
Draagt de freelancer eigen risico? Denk aan aansprakelijkheid voor fouten, het herstellen van werk voor eigen rekening, eigen investeringen en een aansprakelijkheidsverzekering. Wie echt risico loopt, gedraagt zich als ondernemer en niet als werknemer.
Dit punt wordt vaak onderschat, terwijl het sterk richting zelfstandigheid kan wijzen. Loopt je IT-freelancer commercieel risico, en hoe toon je dat aan?
Gezichtspunt 9: gedraagt hij zich als ondernemer?
Werkt de freelancer voor meerdere opdrachtgevers, heeft hij een btw-nummer, staat hij ingeschreven bij de KvK, doet hij aan acquisitie? Dit soort ondernemersgedrag wijst sterk richting een echte opdracht. Eén opdrachtgever met bijna al zijn omzet is juist een risicosignaal.
Dit gezichtspunt kijkt naar het bredere plaatje van hoe iemand zich in de markt gedraagt. Gedraagt je IT-freelancer zich als ondernemer, en waarom telt dat mee?
Hoe wegen deze punten samen?
Er is geen rekensom. De Belastingdienst en de rechter beoordelen alle negen punten in samenhang en vormen zo een totaalbeeld. Je kunt op sommige punten richting werknemer scoren en op andere richting ondernemer. Het gaat om het geheel, niet om een meerderheid van de punten.
Dat maakt de beoordeling lastig te voorspellen, maar ook beïnvloedbaar. Door een opdracht bewust af te bakenen, inbedding te vermijden en zelfstandigheid te bewaken, stuur je het totaalbeeld de goede kant op. Daar zit precies de waarde van een goede inrichting vooraf. Je hoeft niet op elk punt perfect te scoren, maar het geheel moet kloppen.
Wat verandert er met Wet VBAR en de Zelfstandigenwet?
De wetgeving rond zzp beweegt, maar de negen gezichtspunten blijven het fundament. Het verduidelijkingsdeel van de Wet VBAR is in maart 2026 geschrapt, omdat het te veel onrust veroorzaakte. In plaats daarvan werkt het kabinet aan een nieuwe Zelfstandigenwet, die zelfstandigen een duidelijkere positie moet geven.
Wel gaat het rechtsvermoeden bij lage tarieven door, als aparte wetgeving. Bij een tarief onder ongeveer 38 euro per uur kan een zzp'er straks stellen dat hij eigenlijk werknemer is, waarna de opdrachtgever het tegendeel moet bewijzen. De Zelfstandigenwet zelf wordt op zijn vroegst in 2027 verwacht en is nog niet aangenomen.
Voor jou als opdrachtgever verandert er voorlopig weinig in de kern. De beoordeling draait nog steeds om sturing, inbedding en het werken voor eigen rekening en risico, precies de geest van de negen gezichtspunten. Het rechtsvermoeden van 38 euro raakt IT-inhuur zelden, omdat IT-tarieven daar ruim boven liggen. Houd voor de actuele stand rijksoverheid.nl en belastingdienst.nl aan, want de wet kan wijzigen.
Hoe zorg je dat je IT-inhuur de toets doorstaat?
Baken de opdracht af op een resultaat, vermijd inbedding en gezag, en kies de juiste constructie. Bij een kort, zelfstandig project kan bemiddeling volstaan. Bij langlopend of risicovoller werk biedt tussenkomst zekerheid. Zo stuur je het totaalbeeld richting echte zelfstandigheid.
Bij Maedium let ik bij elke plaatsing op deze negen punten. In beide constructies blijft de IT'er zelfstandig ondernemer, zonder inbedding of gezag. Bij tussenkomst zit ik er contractueel tussen en neem ik het risico op me, geborgd via mijn modelovereenkomst en contractopbouw. Bij bemiddeling borg ik de compliance op de achtergrond.
Wat ik niet doe, is je een schijnzekerheid verkopen. De Belastingdienst kijkt altijd naar de praktijk, niet alleen naar het papier. Daarom richten we samen de opdracht zo in dat de zelfstandigheid ook echt klopt. Meer weten over de twee constructies? Lees onze vergelijking van tussenkomst en bemiddeling.
Veelgestelde vragen over de 9 gezichtspunten
Welk gezichtspunt weegt het zwaarst?
Geen enkel punt weegt op voorhand het zwaarst. Het Deliveroo-arrest is duidelijk: er is geen rangorde. Alle negen punten worden samen gewogen tot een totaalbeeld. In de praktijk is inbedding bij IT-inhuur vaak wel het lastigste punt, omdat freelancers snel onderdeel van een team worden.
Geldt het rechtsvermoeden van 38 euro ook voor IT'ers?
In theorie wel, in de praktijk zelden. Het rechtsvermoeden geldt bij tarieven onder ongeveer 38 euro per uur. IT-freelancers rekenen doorgaans fors meer, ruim boven die grens. Voor jouw IT-inhuur is dit punt dus meestal niet relevant, al is het goed om de grens te kennen.
Wat als ik op meerdere punten richting werknemer scoor?
Dan loop je een verhoogd risico, maar het is geen automatische diskwalificatie. Het gaat om het totaalbeeld van alle negen punten. Scoor je op drie punten richting werknemer en op zes richting ondernemer, dan kan de uitkomst alsnog zelfstandigheid zijn. Laat een twijfelgeval beoordelen.
Wie beoordeelt dit, de Belastingdienst of de rechter?
Beide kunnen dat. De Belastingdienst toetst bij handhaving en kan naheffen. Een rechter beoordeelt het als er een geschil ontstaat, bijvoorbeeld als een zzp'er zich op een dienstverband beroept. Beide gebruiken dezelfde negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest.
Is een modelovereenkomst genoeg om risico te voorkomen?
Nee, een modelovereenkomst alleen is niet genoeg. Het papier moet kloppen met de praktijk. Werk je in de praktijk als werkgever en werknemer, dan helpt geen enkel contract. De feitelijke uitvoering is leidend. Een goede overeenkomst is een hulpmiddel, geen garantie.
Conclusie: ken de negen punten, stuur op het totaalbeeld
De negen gezichtspunten bepalen samen of je zzp'er echt zelfstandig is. Er is geen rangorde en geen rekensom: het draait om het totaalbeeld van aard, sturing, inbedding, vervanging, contract, beloning, tarief, risico en ondernemerschap. Sinds 2025 wordt hier weer volledig op gehandhaafd.
Voor wie is dit het meest urgent? Voor opdrachtgevers met langlopende, ingebedde IT-opdrachten. Voor wie minder? Voor wie kortlopend, afgebakend werk uitbesteedt aan een aantoonbaar zelfstandige freelancer. In beide gevallen helpt het om de opdracht bewust in te richten.
Mijn advies: behandel de negen punten niet als afvinklijst, maar als ontwerpprincipe voor je inhuur. Dan klopt de zelfstandigheid, op papier én in de praktijk.
Wil je een opdracht laten toetsen?
Twijfel je of een concrete IT-opdracht de toets doorstaat? Plan een vrijblijvend gesprek met mij. We lopen samen de negen punten langs en kijken welke constructie past, zonder verplichtingen.
Let op: regelgeving rond de Wet DBA kan wijzigen. Raadpleeg voor actuele informatie rijksoverheid.nl of belastingdienst.nl. Dit artikel is algemene voorlichting, geen juridisch advies. Bij complexe situaties adviseer ik een arbeidsrechtjurist of belastingadviseur te raadplegen.
