Je huurt een IT-freelancer in, maar wanneer is dat volgens de Belastingdienst eigenlijk schijnzelfstandigheid? Er bestaat geen simpele ja-of-nee-regel. In plaats daarvan wegen negen gezichtspunten samen of iemand echt zelfstandig is.
In dit artikel lees je wat die negen gezichtspunten van de Wet DBA precies zijn. Je ziet waar ze vandaan komen, waarom ze voor jou als opdrachtgever belangrijk zijn, en hoe je zorgt dat jouw IT-inhuur de toets doorstaat. Per punt verwijs ik later naar een verdiepend artikel.
Dit blog is voor opdrachtgevers: IT-managers en hiring managers die zzp'ers inhuren en zeker willen weten dat ze compliant werken.
Wat zijn de 9 gezichtspunten van de Wet DBA?
De negen gezichtspunten zijn de criteria waarmee wordt beoordeeld of een werkrelatie een arbeidsovereenkomst is of een echte opdracht. Ze komen uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad uit 2023. De kern: niet één punt is doorslaggevend. Alle omstandigheden tellen, in onderling verband bezien.
Belangrijk om te weten: er is geen rangorde. Je loopt de punten niet van boven naar beneden af tot je een uitkomst hebt. De Belastingdienst en de rechter kijken naar het totaalplaatje. Eén sterk punt richting zelfstandigheid weegt niet automatisch zwaarder dan drie punten richting werknemerschap.
Waarom zijn deze 9 punten belangrijk voor jou als opdrachtgever?
Omdat jij risico loopt als de Belastingdienst je zzp'er als verkapt werknemer ziet. Dan volgt een naheffing loonbelasting en premies. Sinds 1 januari 2025 wordt er weer volledig gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. De negen gezichtspunten bepalen of jouw inhuur standhoudt.
De handhaving kent in 2026 wel nuance. De Belastingdienst kan vergrijpboetes opleggen bij opzet of grove schuld, maar legt dit jaar nog geen verzuimboetes op. Naheffingen over 2025 en 2026 zijn wel mogelijk. Het risico is dus reëel, ook zonder dat elke fout meteen een boete oplevert.
Voor jou betekent dit: ken de negen punten en richt je opdrachten er bewust op in. Niet als bureaucratische oefening, maar omdat het je behoedt voor een dure naheffing achteraf.
De 9 gezichtspunten één voor één
Hieronder lopen we de negen punten kort langs. Elk punt krijgt later een eigen verdiepend artikel, want elk verdient een uitgebreide behandeling.
1. De aard en duur van de werkzaamheden
Wat voor werk doet de freelancer, en hoe lang? Langdurig, doorlopend werk wijst richting een dienstverband. Een afgebakende opdracht met een duidelijk resultaat wijst richting zelfstandigheid. Een opdracht die langer dan drie maanden duurt en meer dan twintig uur per week beslaat, kan een signaal richting arbeidsovereenkomst zijn.
2. Hoe de werkzaamheden en werktijden worden bepaald
Bepaalt de freelancer zelf hoe en wanneer hij werkt? Veel vrijheid in werkwijze, tijd en locatie wijst op een echte opdracht. Moet hij vaste tijden aanhouden en jouw werkwijze volgen, dan lijkt het meer op een dienstverband.
3. De inbedding in je organisatie
Is de freelancer onderdeel van je organisatie geworden? Werkt hij volgens een vast rooster, zit hij in teamoverleg, gaat hij naar personeelsuitjes? Hoe meer hij is ingebed, hoe meer het op werknemerschap lijkt. Dit punt is voor IT-inhuur vaak het grootste struikelblok.
4. De verplichting om het werk persoonlijk te doen
Moet de freelancer het werk per se zelf uitvoeren, of mag hij zich laten vervangen? Een verplichting om het persoonlijk te doen wijst richting een dienstverband. De vrijheid om een ander te sturen, wijst op zelfstandigheid.
5. Hoe de overeenkomst tot stand kwam
Wie stelde het contract op, en is erover onderhandeld? Een freelancer die meeonderhandelt over voorwaarden gedraagt zich als ondernemer. Een kant-en-klaar contract zonder ruimte voor inbreng lijkt meer op een arbeidscontract.
6. Hoe de beloning wordt bepaald en uitbetaald
Krijgt de freelancer een vaste beloning op vaste momenten, vergelijkbaar met loon? Of factureert hij per opdracht of resultaat, met eigen vrijheid in zijn tarief? Het laatste past bij zelfstandigheid.
7. De hoogte van de beloning
Een laag tarief duidt vaak op een verkapt dienstverband. Een ondernemer rekent doorgaans meer dan een werknemer, omdat hij ondernemersrisico draagt en zelf zijn verzekeringen en pensioen regelt. Voor IT'ers is dit zelden een probleem: hun tarieven liggen ruim boven het risiconiveau.
8. Of de freelancer commercieel risico loopt
Draagt de freelancer eigen risico? Denk aan aansprakelijkheid voor fouten, het herstellen van werk voor eigen rekening, eigen investeringen en een aansprakelijkheidsverzekering. Wie echt risico loopt, gedraagt zich als ondernemer en niet als werknemer.
9. Gedraagt hij zich als ondernemer?
Werkt de freelancer voor meerdere opdrachtgevers, heeft hij een btw-nummer, staat hij ingeschreven bij de KvK, doet hij aan acquisitie? Dit soort ondernemersgedrag wijst sterk richting een echte opdracht. Eén opdrachtgever met bijna al je omzet is juist een risicosignaal.
Hoe wegen deze punten samen?
Er is geen rekensom. De Belastingdienst en de rechter beoordelen alle negen punten in samenhang en vormen zo een totaalbeeld. Je kunt op sommige punten richting werknemer scoren en op andere richting ondernemer. Het gaat om het geheel, niet om een meerderheid.
Dat maakt de beoordeling lastig te voorspellen, maar ook beïnvloedbaar. Door een opdracht bewust af te bakenen, inbedding te vermijden en zelfstandigheid te bewaken, stuur je het totaalbeeld de goede kant op. Daar zit precies de waarde van een goede inrichting vooraf.
Wat verandert er met de nieuwe wetgeving?
De wetgeving rond zzp beweegt, maar de negen gezichtspunten blijven het fundament. Het verduidelijkingsdeel van de Wet VBAR is ingetrokken. Wel is een rechtsvermoeden aangenomen: bij een tarief onder ongeveer 38 euro per uur kan een zzp'er stellen dat hij eigenlijk werknemer is. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027.
Daarnaast werkt het kabinet aan een nieuwe Zelfstandigenwet, met een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. Die wet is nog niet formeel ingediend en heeft nog geen vaste invoeringsdatum. Invoering gebeurt naar verwachting gefaseerd.
Voor jou als opdrachtgever verandert er voorlopig weinig in de kern. De beoordeling draait nog steeds om sturing, inbedding en het werken voor eigen rekening en risico, precies de geest van de negen gezichtspunten. Het rechtsvermoeden van 38 euro raakt IT-inhuur zelden, omdat IT-tarieven daar ruim boven liggen.
Wil je het volledige beeld van de huidige regels en handhaving? Houd de officiële bronnen aan: rijksoverheid.nl en belastingdienst.nl. De wet kan wijzigen, dus actuele info is belangrijk.
Hoe zorg je dat je IT-inhuur de toets doorstaat?
Baken de opdracht af op een resultaat, vermijd inbedding en gezag, en kies de juiste constructie. Bij een kort, zelfstandig project kan bemiddeling volstaan. Bij langlopend of risicovoller werk biedt tussenkomst zekerheid. Zo stuur je het totaalbeeld richting echte zelfstandigheid.
Bij Maedium let ik bij elke plaatsing op deze negen punten. In beide constructies blijft de IT'er zelfstandig ondernemer, zonder inbedding of gezag. Bij tussenkomst zit ik er contractueel tussen en neem ik het risico op me, geborgd via mijn modelovereenkomst en contractopbouw. Bij bemiddeling borg ik de compliance op de achtergrond.
Wat ik niet doe, is je een schijnzekerheid verkopen. De Belastingdienst kijkt altijd naar de praktijk, niet alleen naar het papier. Daarom richten we samen de opdracht zo in dat de zelfstandigheid ook echt klopt. Meer weten over de twee constructies? Lees onze vergelijking van tussenkomst en bemiddeling.
Veelgestelde vragen over de 9 gezichtspunten
Welk gezichtspunt weegt het zwaarst?
Geen enkel punt weegt op voorhand het zwaarst. Het Deliveroo-arrest is duidelijk: er is geen rangorde. Alle negen punten worden samen gewogen tot een totaalbeeld. In de praktijk is inbedding bij IT-inhuur vaak wel het lastigste punt, omdat freelancers snel onderdeel van een team worden.
Geldt het rechtsvermoeden van 38 euro ook voor IT'ers?
In theorie wel, in de praktijk zelden. Het rechtsvermoeden geldt bij tarieven onder ongeveer 38 euro per uur. IT-freelancers rekenen doorgaans 45 tot 120 euro per uur, ruim boven die grens. Voor jouw IT-inhuur is dit punt dus meestal niet relevant.
Wat als ik op meerdere punten richting werknemer scoor?
Dan loop je een verhoogd risico, maar het is geen automatische diskwalificatie. Het gaat om het totaalbeeld van alle negen punten. Scoor je op drie punten richting werknemer en op zes richting ondernemer, dan kan de uitkomst alsnog zelfstandigheid zijn. Laat een twijfelgeval beoordelen.
Wie beoordeelt dit, de Belastingdienst of de rechter?
Beide kunnen dat. De Belastingdienst toetst bij handhaving en kan naheffen. Een rechter beoordeelt het als er een geschil ontstaat, bijvoorbeeld als een zzp'er zich op een dienstverband beroept. Beide gebruiken dezelfde negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest.
Is een modelovereenkomst genoeg om risico te voorkomen?
Nee, een modelovereenkomst alleen is niet genoeg. Het papier moet kloppen met de praktijk. Werk je in de praktijk als werkgever en werknemer, dan helpt geen enkel contract. De feitelijke uitvoering is leidend. Een goede overeenkomst is een hulpmiddel, geen garantie.
Conclusie: ken de negen punten, stuur op het totaalbeeld
De negen gezichtspunten bepalen samen of je zzp'er echt zelfstandig is. Er is geen rangorde en geen rekensom: het draait om het totaalbeeld van aard, sturing, inbedding, vervanging, contract, beloning, tarief, risico en ondernemerschap. Sinds 2025 wordt hier weer volledig op gehandhaafd.
Voor wie is dit het meest urgent? Voor opdrachtgevers met langlopende, ingebedde IT-opdrachten. Voor wie minder? Voor wie kortlopend, afgebakend werk uitbesteedt aan een aantoonbaar zelfstandige freelancer. In beide gevallen helpt het om de opdracht bewust in te richten.
Mijn advies: behandel de negen punten niet als afvinklijst, maar als ontwerpprincipe voor je inhuur. Dan klopt de zelfstandigheid, op papier én in de praktijk.
Wil je een opdracht laten toetsen?
Twijfel je of een concrete IT-opdracht de toets doorstaat? Plan een vrijblijvend gesprek met mij. We lopen samen de negen punten langs en kijken welke constructie past, zonder verplichtingen.
Let op: regelgeving rond de Wet DBA kan wijzigen. Raadpleeg voor actuele informatie rijksoverheid.nl of belastingdienst.nl. Dit artikel is algemene voorlichting, geen juridisch advies. Bij complexe situaties adviseer ik een arbeidsrechtjurist of belastingadviseur te raadplegen.
